Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
image


Mir’âtü’l-Haremeyn’in İki Ciltlik Mekke Tarihi Kısmı Yayımlandı

 

Tarihçi, şair, asker ve eğitimci gibi sıfatlarla vasıflandırılabilecek Eyüb Sabri Paşa çok sayıda memuriyette bulunmuş ve Bahriyeli olarak sürdürdüğü kariyerinde mirlivalığa kadar yükselmiştir. Bu askerî vechesiyle bile öğretmekten geri kalmamış; Mekteb-i Rüşdiye-i Bahriye’de müdürlük vazifesi ifa etmiş ve Bahriye talebelerinin istifadesi için Kaside-i Bürde Şerhi hazırlamıştır. Bu eserde Arapçaya ve eski kültüre vukufiyeti açık bir şekilde görülmektedir. Ayrıca siyer sahasında Mahmûdü’s-Siyer’i , hacca gidecekler için Tekmiletü’l-Menâsik’i, son dönem İslam tarihine dair Târîh-i Vehhâbiyân’ı, ahlâka dair Riyâzu’l-Mukinîn’i onun diğer önemli eserleri arasındadır.

Mir’âtü’l-Haremeyn ise onun çalışmaları arasında ayrı bir yere sahiptir. Mekke, Medine ve Arap yarımadasının (Cezîretü’l-Arab) tarihlerini anlatan bu eser üç müstakil kitaptan ibaret olup toplamda beş cilttir. Eser hazırlanırken o zamana kadar yazılmış onlarca kaynak müellif tarafından etraflıca incelenmiştir. Mir’âtü’l-Haremeyn’i müstesna kılan bir diğer taraf ise Eyüb Sabri Paşa’nın Mekke ve Medine’de bulunduğu müddetçe saha araştırmaları yapması ve tespitlerini esere aktarmasıdır. Bu itibarla XIX. asrın ikinci yasısındaki Hicaz’ı bugünden görebilme imkanını mümkün olabilmektedir. Devrinde Ahmed Cevdet Paşa’dan Ahmed Midhat Efendi’ye kadar çok sayıda tanınmış şahsiyet bu eserden övgüyle bahsetmişlerdir.

Ömer Fâruk Can ve F. Zehra Can tarafından yayına hazırlanan Mir’âtü’l-Haremeyn’in ilk kitabı Mir’ât-ı Mekke’dir. İki cilt halinde basılan eser, münhasıran Mekke’nin kadim tarihini ele almaktadır. Yaşanan önemli hâdiseler hakkında bilgi verilmekte ayrıca Kâbe’nin geçirdiği tamirat ve onarımlar etraflı bir şekilde anlatılmaktadır. Yer yer Kâbe’ye geleceklere tavsiyelerde bulunulması ve bazı görsellerle eserin desteklenmesi de dikkat çekicidir.